सिन्धुली जिल्ला २६०५५" देखि २७०२२" उत्तरी अक्षांश देखि ५०१५" देखि ६०२५" पूर्वी देशान्तरमा अवस्थित छ । भित्री मधेशको चुरे भागदेखि माहाभारत क्षेत्रहरुलाई समेत समेटेको यस जिल्लाको कूल क्षेत्रफल २,४९१ वर्ग कि.मि. रहेको छ भने जिल्लाको उचाई समुन्द्रि सतहदेखि ३०५ मिटर देखि २७८७ मिटर को विचमा छ ।
यस जिल्लामा उष्ण, उपोष्ण र समशितोष्ण प्रकारको हावापानी पाइने हुँदा वनस्पति र जिवजन्तु पनि विविध नै पाइन्छन् । काष्ठ र प्रकाष्ठ दुवैखाले वनस्पतिको उपलब्धता यस जिल्लाको वनजंगलको विशेषता रहेको छ । यस जिल्लाको कूल क्षेत्रफलको करिव ६४ प्रतिशत भू-भाग वनजंगलले ओगटेको । जुनार र सुन्तलामा प्रशिद्ध प्राप्त यस जिल्लाको निर्यातजन्य उत्पादनहरुमा अम्रिसो, अदुवा, बेसार, भुइँकटहर,जडीबुटीहरु र अमिलोजातका विभिन्न फलफूलहरु रहेका छन् ।
प्रशासनिक रुपले यस जिल्लालाई ५३ वटा गा.वि.स. र १ वटा नगरपालिकामा विभाजन गरिएको छ भने निर्वाचन तथा स्थानीय निकायको प्रयोजनको लागि यस जिल्लालाई ३ वटा निर्वाचन क्षेत्र र १३ वटा इलाकामा विभाजन गरिएको छ ।
२०५८ सालको राष्ट्रिय जनगणनाको प्रतिवेदन अनुसार सिन्धुली जिल्लाको कूल जनसंख्या २,७७,२५९ मा पुरुषको संख्या १,३८,०३७ जना र महिला १,३९,२२२ जना रहेको छ । यस जिल्लामा तामाङ्ग जातिको वाहुल्यता रहेको छ । यिनीहरुको संख्या जिल्लामा ७०,९६८ रहेको छ । हायू र थामी जस्ता लोपोन्मुख अल्पसंख्यक जातिहरु पनि यस जिल्लामा बसोबास गर्दै आइरहेका छन् ।
प्रमुख भौतिक सुविधाहरुमा बर्दिबास-सिन्धुली-बनेपा सडक खण्ड अर्न्तर्गत सिन्धुलीमाढीदेखि खुर्कोट खण्डसम्मको निर्माण कार्य पूरा भैसकेको करिब ३६ कि.मि. कालोपत्रे सडक, तर्राईको बजार बर्दिबासलाई जिल्ला सदरमुकाम सिन्धुलीमाढीबाट जोडने बाह्रैमास चल्ने ३७ कि.मि. मध्ये २५ कि.मि. कालोपत्रे र बाँकी ग्राभेल सडक र करिव ११०० लाइनको टेलिफोन, १००० थान सि.डि.एम.ए. र ५००० मोवाइल सेवाको रहेको छ । यसका अतिरिक्त विभिन्न मौसमी सडकहरु, जिल्ला अस्पताल, कलेज सुविधा, बजार केन्द्रहरु पनि जिल्लाको सामाजिक आर्थिक विकासमा योगदान पुर्याउने भौतिक पक्षहरु हुन् ।
मानवीय जीवन यापनका विविध पक्षहरुमा सुदृढ गर्नका लागि जिल्लामा कार्यरत सरकारी कार्यालयहरु भन्दा वाहेक अन्य संघ/संस्थाहरु जिल्लाको आर्थिक, सामाजिक विकासमा कार्यरत रहेका छन् । यी संघ/संस्थाका सहयोगका अतिरिक्त पनि जिल्लाको विविध संस्कार,भौगोलिक विकटता, गरिवी जस्ता अवयवहरुले गर्दा गरिबी, लैङ्गकि विभेद, बाल मृत्युदर, कुपोषण जस्ता समस्याहरु उल्लेख्य मात्रामा घटन सकेको छैन ।
जिल्लामा निर्माणधिन अवस्थामा रहेको बर्दिबास-सिन्धुलीमाढी-बनेपा सडक र अन्य निकायहरुबाट सडक तथा अन्य आवश्यक पूर्वाधारहरुको क्रमिक निर्माणले जिल्लाले विशिष्टिकरण प्राप्त गरेको क्षेत्रहरु जस्तै दुधजन्य पदार्थहरु, फलफूल, जडिबुटी जस्ता श्रोतबाट जिल्लामा व्याप्त गरिबीको अवस्थामा सुधार आउने स्थिति अवश्य रहने छ ।
तथ्याङ्किय जानकारी
२०५८ सालको प्रतिवेदन अनुसार यस जिल्लामा २,७७,२५९ जनसंख्या भएको पाईन्छ । जसमा स्त्रीहरु १,३९,२२२ र पुरुषहरु १,३८,०३७ को संख्यामा छन् । यस जिल्लामा भएका १३२३ बस्तीहरुमा ४८७५८ घरहरु छन्। यस जिल्लाको जनघनत्व सरदर ११२ प्रति वर्ग कि.मि. छ । यस जिल्लाको कमला र मरिनखोलाका छेउछाउका भागमा आदिवासी राई, दनुवार र माझीका व्यापक बस्तीहरु छन् भने डाँडीगुरासे गा.वि.स. को गुराँसे डाडामा नेपालकै दुर्लभ जाती हायूहरु बस्दछन् । यस जिल्लामा तामाङहरुको संख्या २०५८ सालको जनसंख्या प्रक्षेपणअनुसार ६८९८२ रहेको पाईन्छ ।
यस जिल्लामा ७४ प्रकारका जात जातिहरु पाइन्छ । जातीय विविधताको स्वरुप भाषा र धर्ममा पनि विविधता पाईन्छ । धर्ममा पनि विविधता पाईन्छ । धर्ममा हिन्दु धर्म मान्नेहरु ७५% बौद्द धर्म मान्नेहरु २३% र अन्य धर्म मान्नेहरु २% यस जिल्लामा छन् ।
यस जिल्लामा पूर्व प्राथमिकता १०, प्राथमिकता विद्यालय ४३५, नि.मा.वि १२०, मा.वि. ६७, प्राविधिक विद्यालय १, उच्च माध्यामिक विद्यालय ११ वटा रहेका छन्।यस जिल्लाको सरदर साक्षरता ३९.२८% रहेकोमा पुरुषको साक्षरता ५२।५३% र महिलाको २६।०४% रहेको छ ।
महत्वपुर्ण फोन नंम्बरहरु
क्र. स. | नाम | फोन नंम्बरहरु |
१ | जि.वि.स., सिन्धुली | ०४७-५२०१४४, ५२०१४९, ५२०५४९, ५२०५४४ |
२ | जिल्ला प्रशासन कार्यालय, सिन्घुली | ०४७-५२०१३३, ५२०५३३ |
३ | जिल्ला प्रहरी कार्यालय, सिन्घुली | ०४७-५२०१९९, ५२०५९९ |
४ | सिन्धुली जिल्ला अस्पताल, सिन्धुली | ०४७-५२०१४५, ५२०१८८ |
Posted in: सिन्धुली जिल्ला
